DATDUNG  |  ePHIM
๑۩۞۩๑ (¯`°•.¸¯`°•† CL.DATDUNG.COM †•°´¯¸.•°´¯) ๑۩۞۩๑

VAI TRÒ KÉP ĐỘC TRÊN SÂN KHẤU CẢI LƯƠNG –A Lý Phượng Tuyền



KHÁI QUÁT VỀ MỘT VỞ DIỄN CẢI LƯƠNG:

Lệ thường, một vở tuồng cải lương đều phải hội đủ bốn yêu tố: Hỉ, Nộ, Ái, Ố.
-Hỉ: Là niềm vui mà quí khán giả khi xem cải lương thường bắt gặp ở các vai hề. Hề, là một vai diễn phụ nhưng cũng góp phần làm sinh động cho vở diễn, đem đến cho khán giả những tràng cưới thoải mái khi xem hát.
-Nộ: Có nghĩa là thịnh nộ. Đây cũng là vai trò dành cho người đóng kép độc (còn gọi là vai phản diện) theo thuật ngữ của sân khấu cải lương hiện nay. Những vai diễn mà quí vị thường thấy ở vai trò của một kép độc, đó là hình ảnh của tướng giặc đem quân đi xâm lược một đất nước nào đó. Chẳng hạn như trong tuồng “Tiếng Trống Mê Linh”- Tô Định (nhân vật chính sử) đây chính là vai trò của một kép độc.

-Ái: Là tình yêu. Hình ảnh này thường bắt gặp ở những cặp đào kép chánh. Hai nhân vật trong tuồng gặp nhau rồi yêu nhau, nói lời “thệ hải minh sơn”. Nhưng rồi… mỗi người chia tay một ngã. Bối cảnh sân khấu trong lúc này (của đôi đào kép chánh) thể hiện phút chia tay, bịn rịn với những bài ca làm ngất ngây lòng khán giả. Hai bài nhạc Cao Xing Xang và Ly Hận thường được các soạn giả áp dụng trong trường hợp này. Xin được phép trích dẫn:
CAO XING XANG (nhạc Hồ Quảng)
Trong giây phút chia tay…
Dâng người trai ly rượu đào
                                      (tuồng Nhụy Kiều tướng quân)
Và, bài:
NHẠC LY HẬN
Nàng ơi… Còn đâu phút giây trùng hoan
 (tuồng Người đẹp trong tranh của cố soạn giả Huy Trường)
-Ố: là buồn thương. Hình ảnh này rất thường thấy trên sân khấu cải lương trong bối cảnh chia ly, chẳng hạn như cảnh người vợ tiễn chồng là nghĩa quân ra chiến trận đánh quân xâm lược. Vì nghịch cảnh mà người âm cảnh, kẻ dương gian như trong tuồng: Võ Đông Sơ –Bạch Thu Hà, Lương Sơn Bá –Chúc Anh Đài…v.v…
Trên đây, người viết bài này chỉ liệt kê một cách khái quát về bốn yếu tố Hỉ, Nộ, Ái, Ố trên sân khấu cải lương. Tuy nhiên, cũng có những vở cải lương hoàn toàn không có vai hề (tức Hỷ), chẳng hạn như các tuồng: Nửa đời hương phấn, Con gái chị Hằng, Tấm lòng của biển, Tuyệt Tình ca…v.v…
Như đã trình bày ở trên, ở các tuồng cải lương có thể không có vai hề. Thế còn vai kép độc thì sao?
Thường thì ở mỗi kịch bản cải lương như đã thành “qui luật bất thành văn” đều có hai tuyến nhân vật hết sức rõ rệt –Đó là vai chính diện và phản diện. Chính diện là đại diện cho lẽ phải, cho chính nghĩa. Còn phản diện là thể hiện cái hung ác, cái tàn bạo hay nói một cách khác đó là phi chính nghĩa. Kép độc trên sân khấu cải lương mà quí khán giả thường dễ bắt gặp - đó là các vai tướng giặc, tướng cướp và hạng người có tính nham hiểm như: Bàng Quyên, Lý Thông…v.v… Vì vậy, vai trò của kép độc trên sân khấu cải lương là làm thế nào phải lột tả hết sự độc ác, tàn bạo, nham hiểm, mưu mô xảo quyệt. Cũng chính vì lẽ ấy, mà người đóng vai kép độc trên sân khấu cải lương phải làm cho khán giả căm ghét. Thể hiện được điều này, đó cũng chính là sự thành công của vai diễn kép độc rồi vậy! Là kép độc mà không lột tả được cái độc, không gây được sự ác cảm cho người xem, thì chẳng khác gì như một anh hề… vô duyên, không gây được tiếng cưòi cho khán giả.

CÓ MẤY LOẠI KÉP ĐỘC?:

Theo giới chuyên môn của sân khấu cải lương nhận xét. Kép độc được phân ra làm ba loại: Độc bạo, độc lẵng và độc muồi.
a)-Độc bạo: Như đã nói ở trên, hình ảnh này quí vị thường thấy ở những vai tướng giặc, vai sứ giả của giặc, hoặc là vai một tên tướng cướp hung tàn. Khi xuất hiện trên sân khấu thường với những trận cười ngạo nghễ, coi đất trời bằng vung, lộ rõ bản chất kiêu căng, hách dịch, tàn bạo xem nhẹ đối phương. Và rồi, ở phần cuối của kịch bản lại là hiện thân của kẻ bại trận, đền tội ác do chính mình gây ra. Đại diện cho “trường phái” độc bạo này, không thể không nói đến cố kép độc Trường Xuân, nghệ sĩ nhân dân Diệp Lang và nghệ sĩ ưu tú Nam Hùng.
Trong vở cải lương “Hai chiều ly biệt” của cố soạn giả Thu An trên sân khấu Kim Chưởng vào những năm đầu của thập niên 60, cố kép độc Trường Xuân trong vai Đại Hãn Mông Kha, ông xuất hiện với cái đầu trọc lóc với những tràng cười ngạo nghễ, khinh mạn của một Đại Hãn Mông Cổ xâm chiếm nước Ba Tư (tức I-ran ngày nay), ông ca bài Phú Lục hết sức độc đáo với chất giọng khàn đục của mình:
“Không! Ta bảo rằng, ta mang dòng máu giống Hung Nô”
“Dựng uy hoàng trên vạn triệu nắm xương khô”
“Không đợi chờ trong ý muốn Mông Kha”
Và, cũng nhờ vai diễn này, ông đã được giới báo chí kịch trường hồi bấy giờ đặt cho ông cái “hỗn danh” là “Kép độc đầu trọc Trường Xuân”.
Cũng trong tuồng cải lương này, nghệ sĩ nhân dân Diệp Lang thủ vai Thống Tướng Bát Lộ Kỳ. Với gương mặt lạnh như tiền, qua lời thoại trong kịch bản có cuộc “đấu khẩu” với công chúa Yên Lang -con gái của Đại Hãn Mông Kha (do nữ nghệ sĩ ưu tú Ngọc Hương đóng) Nghệ sĩ nhân dân Diệp Lang đã thu hút khán giả bằng lối diễn độc đáo của mình, xin được trích dẫn:
-Công chúa không phải là vua
-Và ngài cũng không là hoàng đế
-Xin nhắc cho mọi người đều nhớ. Ta là Thống Tướng Bát Lộ Kỳ.
-Chốn ba quân ngài sát phạt chỉ huy, nơi cung thẳm tôi toàn quyền quyết định.
Thế là… Thống tướng Bát Lộ Kỳ (nghệ sĩ nhân dân Diệp Lang) bị đuối lý, ông thể hiện sự ấm ức bằng ánh mắt và động tác hết sức độc đáo. Có thể nói cho đến hôm nay, vai diễn này hầu như không có người thay thế.
b)-Độc lẵng: Trong vai trò của một kép độc lẵng (tuy là một kép độc, nhưng tạo được tình huống gây cười cho khán giả) Có thể nói, không có nghệ sĩ nào qua được cố kép độc Hoàng Giang. Với giọng nói rổn rảng, với cách diễn ào ạt chẳng khác gì như cơn bão nhiệt đới, cố kép độc Hoàng Giang là người đại diện cho trường phái này. Vai diễn độc lẵng để đời của ông đó là nhân vật Lê Long Đỉnh (tức Lê Ngọa Triều) trong tuồng “Tiếng trống sang canh” của cố soạn giả Thu An trên sân khấu Thủ Đô của ông bầu ba Bản, được khai trương tại rạp Thanh Bình đường Phạm Ngũ Lão - Sài Gòn vào đầu thập niên 60. Có lẽ, do trời phú cho ông một chất hài tiềm ẩn, nên khi ông cất tiếng gọi: “Bo Bo, đấm bóp” khán giả được một phen cười nghiêng ngửa!
Trong tuồng Hoa Mộc Lan của soạn giả - nghệ sĩ nhân dân Viễn Châu, ông “tung hứng” với hề Kim Quang tạo cho khán giả những tràng cười thích thú:
-Dạ, thưa ông có khách.
-Khách nào, khách gì?
-Dạ, tại ông… hỏi mạnh quá nên con quên.
Cố Kép độc Hoàng Giang cao giọng:
-Đó, bà thấy chưa? Tôi chỉ hỏi có vậy, mà nó trả lời là… là hỏi mạnh quá, nó quên. Bây giờ tao hỏi nhẹ lại. Tới đây, ông nói bằng giọng thì thào: “Khách nào? Khách gì?
-Dạ, ổng nói… ổng tên là… Quản lý, ý… hổng phải… là Lý Quảng!
-Trời ơi là trời, tên người ta là Lý Quảng mà nó nói là… Quản lý kìa bà!
Khán giả được một phen cười thỏa thích!
c)-Độc mùi: Điều cần đề cặp trước tiên là người đóng vai kép độc muồi phải có làn hơi ca được bài vọng cổ cũng như các bài bản khác như: Nam ai lớp mái, Xế xảng, Nặng tình xưa…v.v… để thể hiện sự ăn năn, hối cải vì trót đã lầm đường lạc lối. Có lẽ quí vị cũng đã từng nghe, hoặc đã xem qua vở tuồng “Tâm sự loài chim biển” (tức Áo Vũ Cơ Hàn) của hai soạn giả Yên Lang và Nguyên Thảo. Qua nhân vật tướng cướp Thạch Vũ Đại Vương, đây cũng là vai diễn của kép độc muồi. Trong cảnh cuối của vở diễn, tướng cướp Thạch Vũ lúc hối hận, ca những bài như: Vọng cổ, Nam ai lớp mái, Xế Xảng, Nặng tình xưa chẳng khác gì như một kép chánh vậy!
d)-Thay cho lời kết: Có thể nói rằng, bất kỳ một vở cải lương nào cũng đều có hai tuyến nhân vật CHÁNH và TÀ hết sức rõ rệt. Tuyến chính diện - đại diện cho chính nghĩa (thường ở những cặp đào kép chánh). Tuyến phản diện - là hiện thân của những cái xấu xa, độc ác - gọi là phi chính nghĩa. Và ở tuyến nhân vật này, không thể thiếu ở vai trò của người đóng vai kép độc.
          Độc bạo, độc lẵng, độc muồi tuy mỗi vai diễn có một tâm trạng khác nhau. Nhưng có thể khẳng định rằng, trong các vở tuồng cải lương không thể thiếu tuyến phản diện, tức là những người đóng vai kép độc!

A.L.P.T
List of songs with Catalogue

0 nhận xét : VAI TRÒ KÉP ĐỘC TRÊN SÂN KHẤU CẢI LƯƠNG –A Lý Phượng Tuyền

Đăng nhận xét

[▼/▲] Emoticons